Kosić, czy nie kosić? – takie pytanie bardzo często pada w kontekście pielęgnacji terenów zieleni na osiedlach. Tak jak w ubiegłych latach przypominamy stanowisko w tej sprawie. Jak więc kosić, aby zachować porządek na osiedlach mieszkaniowych, a jednocześnie służyć poprawie bioróżnorodności fauny i flory?
Spektrum oczekiwań mieszkańców w przedmiocie koszenia trawników jest bardzo szerokie. Z jednej strony część mieszkańców opowiada się za częstym, nawet cotygodniowym koszeniem ze względu na pylenie traw oraz innych roślin, argumentując swoje stanowisko dolegliwościami alergicznymi. Ponadto, do Kierownictw Osiedli docierają głosy właścicieli psów, którzy wskazują, że w wysokiej trawie występują kłosy, które wbijają się w sierść lub bytują kleszcze, które stanowią zagrożenie zdrowotne dla czworonogów. Z drugiej strony pojawiają się także głosy za całkowitym zaniechaniem koszenia trawników celem poprawy bioróżnorodności fauny oraz flory.
Warto dodać, że sposoby koszenia na ratajskich osiedlach są dostosowywane także do funkcji danego miejsca. Priorytetem są te tereny, na których szczególne znaczenie ma bezpieczeństwo i dobra widoczność – na przykład okolice przejść dla pieszych, skrzyżowań, chodników czy ciągów komunikacyjnych. Są jednak również przestrzenie, w których trawa koszona jest rzadziej. Oprócz typowych, zaaranżowanych łąk kwietnych są to także obszary pełniące funkcję bardziej naturalnych łąk i skwerów zieleni.
Kierownictwa Osiedli od kilku lat dostosują ilość koszeń do tempa wegetacji roślinności w danym sezonie. Standardowo od kwietnia do października wykonuje się od 3 do 5 koszeń, jednak każdy sezon jest inny, dlatego harmonogram jest na bieżąco dostosowywany do warunków przyrodniczych i pogodowych. O terminie rozpoczęcia prac oraz liczbie zabiegów decydują przede wszystkim warunki atmosferyczne. Wiosenne przymrozki, przedłużające się fale upałów czy liczne dni deszczowe, wpływają zarówno na wegetację roślinności jak i pracochłonność zabiegów. Dodatkowo, uwarunkowania lokalne w postaci np.: gęstej zabudowy czy zarośniętych roślinnością skarp uniemożliwiają wykorzystanie niektórych maszyn, co wpływa na czas prac. W praktyce, nawet przy założonych średnio 4 zabiegach w ciągu sezonu, występują przerwy, które dają czas na zakwitnięcie i wysiew nasion wielu gatunków roślin zielnych. Jeżeli lato jest suche i upalne, koszenie jest wstrzymywane.
Przyjęty sposób pielęgnacji zieleni na ratajskich osiedlach sprawia, że na trawnikach częściej pojawiają się pospolite rośliny kwitnące, takie jak mniszek lekarski, stokrotka czy koniczyna. Jednocześnie ważne jest, aby ograniczać rozprzestrzenianie się roślin uciążliwych i ekspansywnych, takich jak pokrzywa czy szczaw, a także drzew o charakterze inwazyjnym, m.in. niektórych obcych gatunków topoli i klonu jesionolistnego.
Dbałość o porządek na terenach osiedlowych wiąże się z utrzymaniem trawników w dobrej kondycji. Koszenie jest jednym z podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych – sprzyja zagęszczaniu trawy, wzmacnia ją i poprawia dostęp powietrza oraz wody do korzeni. Po skoszeniu przez pewien czas widoczny jest efekt krótkiego „rżyska”, ale przy sprzyjających warunkach roślinność szybko się regeneruje. W coraz większym stopniu wykorzystywane są kosiarki mulczujące, które rozdrabniają trawę na miejscu.
Ze względu na mroźną zimę, duże amplitudy temperatur między dniem a nocą, w tym poranne przymrozki wegetacja w roku 2026 jest opóźniona o ponad tydzień w stosunku do roku poprzedniego. Planowane rozpoczęcie pierwszego koszenia trawników wyznaczone zostało na 27 kwietnia br. Nie oznacza to, że koszenie na wszystkich ratajskich osiedlach rozpocznie się w tym terminie. Po 3 maja dodatkowe ekipy sukcesywnie będą rozpoczynały prace na kolejnych osiedlach. Należy jednak pamiętać, że jedno, pełne koszenie trawników na danym osiedlu trwa od 2 nawet do 6 tygodni w zależności od jego wielkości oraz warunków pogodowych i terenowych.
Na niektórych osiedlach ratajskich od kilku lat powstają łąki kwietne, będące azylem nie tylko dla wielu gatunków roślin, ale także dla zwierząt. Dają one schronienie i pożywienie ptakom, gryzoniom, jeżom, żabom a także owadom, w tym jakże pożytecznym zapylaczom. Oferują one roślinom i zwierzętom znakomite warunki do życia, a mieszkańcom osiedli możliwość bliższego obcowania z naturą. Przykładem są pasy zieleni przy chodnikach na os. Rusa oraz łąki kwietne w okolicy budynku na os. Lecha 21-30 oraz bloku na os. Piastowskim 14-16.
